openearth · CarlijnMeijers · Aug 6, 2026 · Jun 9, 2026 · Jun 10, 2026 · Jun 10, 2026
diff --git a/100_menselijkhandelen.Rmd b/100_menselijkhandelen.Rmd
@@ -63,58 +63,6 @@ miljoen m^3^ per jaar.
 knitr::include_graphics("images/overzichtsfiguur_baggerenwaddenv2.png")
 ```
 
-<!-- ## Olie- en gaswinning
-
-De volgende gegevens komen van het Nederlandse Olie- en Gasportaal. In
-het verleden hebben er wel boringen plaatsgevonden in de Waddenzee, maar
-op het moment zijn er geen lopende boringen in de Waddenzee. Alle
-boringen zijn weergegeven in de kaart hieronder.
-
-```{r NLOG, out.height="450px", fig.cap="Data van Nederlands Olie- en Gasportaal", out.width = "100%"}
-
-library(sf)
-library(httr)
-library(tidyverse)
-library(ows4R)
-library(leaflet)
-library(leaflet.extras)
-library(jpeg)
-
-# https://www.nlog.nl/arcgis/services/nlog/gdw_ng_field_utm/MapServer/WMSServer?SERVICE=WMS&VERSION=1.3.0&REQUEST=GetMap&LAYERS=0&STYLES=&CRS=EPSG:4326&BBOX=-180,-90,180,90&WIDTH=800&HEIGHT=600&FORMAT=image/jpeg&DPI=96&TRANSPARENT=TRUE
-# URL of the WFS service
-wms_url <- "https://www.nlog.nl/arcgis/services/nlog/gdw_ng_field_utm/MapServer/WMSServer?"
-
-# Parameters for GetMap request
-params <- list(
-  service = "WMS",
-  version = "1.3.1",
-  request = "GetMap",
-  layers = "0",  # Adjust layer ID as needed
-  styles = '',
-  crs = "EPSG:4326",
-  bbox = "-180,-90,180,90",
-  width = 800,
-  height = 600,
-  format = "image/jpeg",
-  dpi = '96',
-  transparent = TRUE
-)
-
-# Construct GetMap request URL
-get_map_url <- paste0(wms_url, paste(names(params), params, sep = "=", collapse = "&"))
-
-# Make a request to retrieve map tiles
-response <- httr::GET(get_map_url)
-content(response, as = 'text')
-
-leaflet() %>%
-  setView(lng = 0, lat = 0, zoom = 2) %>%
-  addTiles() %>%
-  addWMSTiles(get_map_url, layers = "0", options = WMSTileOptions(format = "image/png", transparent = FALSE))
-
-``` 
--->
-
 ## Zandsuppleties
 
 Structurele zandsuppleties worden alleen uitgevoerd aan de Noordzeezijde

diff --git a/70_waterkwantiteit.Rmd b/70_waterkwantiteit.Rmd
@@ -29,30 +29,33 @@ require(magrittr)
 
 ## Afbakening, definitie en herkomst
 
-**Belang**
+Dit hoofdstuk beschrijft de hydrodynamiek - ofwel de waterbeweging - van de Waddenzee. De volgende parameters worden beschreven:
 
-Testerdetest. Hydrodynamiek is sterk bepalend voor -en mede bepaald door- de morfologische en ecologische toestand en ontwikkeling van de Waddenzee. Waterstandsverschillen als gevolg van het getij drijven stromingen aan die voor grootschalig transport van sediment en nutriënten zorgen. Waterstanden bepalen ook de overstromings- of droogvalduur van wadplaten en kwelders, en daarmee welke soorten er wel of niet voor kunnen komen. Golven vergroten bodemschuifspanningen, vooral in ondiepe gebeiden. Daarmee beïnvloeden ze erosie en depositie van sediment, de concentraties van zwevende stof in de waterkolom (troebelheid), de korrelgrootteverdeling en verstoring van biota. Ook de hoeveelheid gespuid zoet water is, naast het directe effect op biota, mede bepalend voor de hydrodynamiek doordat het dichtheidsverschil tussen zoet en zout water stromingen aandrijft.
-
-**Afbakening**
-
-In dit hoofdstuk is de beschrijving van de hydrodynamiek beperkt tot de waterstanden (getij en zeespiegelstijging), golven en de grotere zoetwaterafvoeren. Deze parameters worden continu gemeten en de meetdata zijn goed ontsloten. Metingen van bijvoorbeeld stroomsnelheden zijn schaars en worden niet continu uitgevoerd. Daarom zijn deze (nog) niet opgenomen. Bovendien worden de stroomsnelheden sterk beïnvloed door de lokale bodemligging, waardoor ze minder goed gebruikt kunnen worden voor het volgen van trends. Veranderingen in stroomsnelheden op een bepaald punt zijn namelijk sterk gekoppeld aan lokale veranderingen in bodemligging. Ook debieten door de zeegaten zouden een informatieve indicator kunnen zijn, maar deze zijn evenmin consistent of recentelijk bemeten en daarom ook (nog) niet opgenomen.
+-	**Waterstanden:** Waterstandsverschillen als gevolg van het getij drijven stromingen aan die voor grootschalig transport van sediment en nutriënten zorgen. Waterstanden bepalen ook de overstromings- of droogvalduur van wadplaten en kwelders, en daarmee welke soorten er wel of niet voor kunnen komen. Naast een aantal relevante waterstandsparameters (Gemiddeld hoog- en laagwater, getijslag, getij-asymmetrie en de belangrijkste getijcomponenten) wordt ook de zeespiegsltijging beschreven.
+-	**Stroming:** Stroming wordt gestuurd door waterstandsverschillen door het getij, en speelt een belangrijke rol in zowel de morfologie als ecologie van de Waddenzee.
+-	**Golven:** Golven beïnvloeden de erosie en depositie van sediment, de concentraties van zwevende stof in het water (troebelheid) en verstoring van biota. Naast golfhoogte worden ook orbitaalsnelheid (snelheid op de bodem die wordt veroorzaakt door golven) en golfperiode gegeven.
+-	**Zoetwaterafvoeren:** Vanuit verschillende locaties wordt zoet water op de Waddenzee geloosd (spuien). De grootste afvoerpunten zitten bij de Afsluitdijk (Den Oever en Kornwerderzand) en bij het Lauwersmeer. Dit heeft effect op het zoutgehalte in de Waddenzee. Het zoutgehalte heeft een directe invloed op de ecologie, omdat sommige soorten alleen zout water tolereren en anderen juist alleen zoet. Daarnaast drijft het dichtheidsverschil tussen zoet en zout water ook stromingen aan. 
 
 **Databronnen**
 
 Een overzicht van alle voor dit hoofdstuk gebruikte brondata en rekenmethoden is te vinden in Appendix \@ref(Appwaterstanden)
 
-**Beschrijving opgenomen parameters**
+**Het getij**
+
+De waterstanden in de Waddenzee worden voor een groot deel bepaald door het astronomisch getij. Daarnaast spelen ook wind (zie hoofdstuk \@ref(wind)) en luchtdrukverschillen een rol. Het astronomisch getij ontstaat door de aantrekkingskracht van de maan en de zon, in combinatie met de draaiing van de aarde en de relatieve stand van de maan en zon ten opzichte van elkaar. Wiskundig gezien kan het getij worden ontleed in groot aantal sinusvormige golven met verschillende amplitudes en frequenties: de getijcomponenten. Doordat deze een verschillende frequentie hebben ontstaan fluctuaties op verschillende tijdschalen. 
 
-De waterstanden in de Waddenzee worden voor een groot deel bepaald door het astronomisch getij. De waterstanden worden verder beïnvloed door de wind (zie hoofdstuk \@ref(wind)) en luchtdruk. Het astronomisch getij ontstaat door de aantrekkende kracht van de maan en de zon op de aarde. De variaties in het getij ontstaan door de draaiïng van de aarde, de positie van de aarde ten opzichte van de maan en de zon en doordat de maan en de aarde zich in een baan rond de zon bewegen. Daarnaast wordt het getij vervormd door de bodemligging van zeeën en oceanen. Wiskundig gezien kan het getij worden ontleed in groot aantal gesuperponeerde sinusvormige golven met verschillende amplitudes en frequenties: de getijcomponenten. Doordat deze een verschillende frequentie hebben onstaan periodieke variaties op verschillende tijdschalen. De M~2~-component ontstaat door de aantrekkingskracht van de maan en heeft in de Noordzee en de Waddenzee van alle getijcomponenten de grootste amplitude. De S~2~-component ontstaat door de aantrekkingskracht van de zon en door interactie met de M~2~-component ontstaat de springtij-doodtij cyclus per een periode van ongeveer 14 dagen. Andere belangrijke periodieke variaties in het getij zijn de zogeheten dagelijkse ongelijkheid (een gevolg van declinatie van de maan) en de 18,6-jarige cyclus (als gevolg van de hoek die de maan maakt met het equatorvlak van de aarde). Vanaf de zeegaten dringt het getij als een langgerekte golf de bekkens binnen. De geringer wordende diepte en de geometrie van het bekken vervormen het getij. Het getij wordt daardoor asymmetrisch, wat weer belangrijk is voor het residueel transport van zand en slib. De asymmetrie wordt vaak uitgedrukt met de verhouding en het faseverschil tussen de astronomische M~2~-component en de door geometrie bepaalde M~4~-component.
+- De M~2~-component (het dagelijks getij) ontstaat door de aantrekkingskracht van de maan en heeft in de Noordzee en de Waddenzee van alle getijcomponenten de grootste amplitude. 
+- De S~2~-component ontstaat door de aantrekkingskracht van de zon en door interactie met M~2~ ontstaat de springtij-doodtij cyclus met een periode van ongeveer 14 dagen. 
+- Andere belangrijke periodieke variaties in het getij zijn de zogeheten dagelijkse ongelijkheid (verschil tussen twee hoog- of laagwaters op een dag) en de 18,6-jarige cyclus, als gevolg van de hoek die de maan maakt met het equatorvlak van de aarde. 
+
+Vanaf de zeegaten dringt het getij de Waddenzeebekkens binnen. De geringer wordende diepte en de geometrie van het bekken vervormen het getij. Het getij wordt daardoor asymmetrisch, wat weer belangrijk is voor het residueel transport van zand en slib. De asymmetrie wordt vaak uitgedrukt met de verhouding en het faseverschil tussen de astronomische M~2~-component en de door geometrie bepaalde M~4~-component.
 
 ```{r getijVanRijn1994, fig.cap= "Getijdenniveaus plus waterbeweging in de tijd (eigen illustratie/Deltares 2022). LAT en HAT geven het laagste respectievelijk hoogste astronomisch getij aan. Meteorologische factoren kunnen tot nog lagere of nog hogere werkelijk optredende waterstanden leiden. GHWS is het gemiddeld hoogwater bij springtij, GHW het gemiddeld hoogwater en GHWD het gemiddeld hoogwater tijdens doodtij. Vergelijkbaar voor GLWD, GLW en GLWS. De getijslag geeft het verschil tussen GHW en GLW aan. De getijperiode, de tijd tussen twee hoogwaters, is voor alle stations 12 uur 25 minuten (dubbeldaags getij). " }
 knitr::include_graphics("images/getij.png")
 ```
 
 Figuur \@ref(fig:getijVanRijn1994) illustreert de samenhang tussen de verschillende karakteristieke afgeleide getijniveaus. Het Gemiddelde Hoog Water (GHW), Gemiddeld Hoog Hoogwater Spring (GHHWS), Gemiddelde Laag Water (GLW), Gemiddeld Laag Laagwater Spring (GLLWS) en de getijslag zijn relevant voor de ecologie en de morfologische ontwikkeling. De hoogteligging van wadplaten en de vegetatiegroei is afhankelijk van het niveau van hoogwater en droogvalduur. De getijslag laat zien hoe het getij zich voortplant in het bekken. Veranderingen in de getijslag door de tijd leiden tot veranderingen in de stroomsnelheden en de droogvalduur van het intergetijdengebied en hebben daarmee invloed op de morfologie en de ecologie.
 
-In de Waddenzee wordt zoetwater gespuid, waarmee saliniteits- en dichtheidsverschillen tussen het zoute zeewater en het zoetwater ontstaan, die invloed hebben op de stroming en daarmee het sedimenttransport. Ook heeft de saliniteit (opgenomen in paragraaf \@ref(saliniteit)) van het Waddenwater direct invloed op de ecologie, omdat sommige soorten alleen zoutwater tolereren en anderen juist alleen zoetwater. Het spuien gebeurt zowel via grote als kleine spuisluizen. De drie grootste afvoerpunten zitten in de Afsluitdijk (Den Oever en Kornwerderzand) en bij het Lauwersmeer. De data van kleinere afvoeren wordt minder goed bijgehouden en/of ontsloten, waardoor velen daarvan in deze rapportage buiten beschouwing worden gelaten.
-
 ## Zeespiegelstijging {#zeespiegelstijging}
 
 De jaargemiddelde waterstand voor de hoofdstations langs de Nederlandse kust zijn overgenomen uit de Zeespiegelmonitor (figuur \@ref(fig:zeespiegelstijging)). De zeespiegelstijging bij Delfzijl verloopt sneller dan bij Harlingen en Den Helder. Den Helder kent de langzaamste zeespiegelstijging.
@@ -504,7 +507,7 @@ rm(df_all)
 
 ## Zoetwaterafvoeren {#zoetwaterafvoeren}
 
-De zoetwaterafvoer leidt tot saliniteits- en dichtheidsverschillen tussen het zoute zeewater en het zoetwater, die invloed hebben op de stroming en daarmee het sedimenttransport. Ook heeft de saliniteit (opgenomen in hoofdstuk \@ref(Waterkwaliteit)) van het Waddenwater direct invloed op de ecologie, omdat sommige soorten alleen zoutwater tolereren en anderen juist alleen zoetwater. Het spuien gebeurt zowel via grote als kleine spuisluizen.
+De zoetwaterafvoer leidt tot saliniteits- en dichtheidsverschillen tussen het zoute zeewater en het zoetwater, die invloed hebben op de stroming en daarmee het sedimenttransport. Ook heeft de saliniteit (opgenomen in hoofdstuk \@ref(Waterkwaliteit)) van het Waddenwater direct invloed op de ecologie, omdat sommige soorten alleen zoutwater tolereren en anderen juist alleen zoetwater. Het spuien gebeurt zowel via grote als kleine spuisluizen. Het spuien gebeurt zowel via grote als kleine spuisluizen. De drie grootste afvoerpunten zitten in de Afsluitdijk (Den Oever en Kornwerderzand) en bij het Lauwersmeer. De data van kleinere afvoeren wordt minder goed bijgehouden en/of ontsloten, waardoor velen daarvan in deze rapportage buiten beschouwing worden gelaten.
 
 
 ```{r kaartAfvoerLocaties, fig.cap = "Locaties van alle gerapporteerde afvoeren."}

diff --git a/_bookdown.yml b/_bookdown.yml
@@ -16,6 +16,8 @@ rmd_files: [
 # link-citations: yes
 before_chapter_script: _common.R
 delete_merged_file: true
+output_dir: "_book"
+copy_resources: true
 language:
   ui:
     chapter_name: "Hoofdstuk "

diff --git a/images/bodemdalingsmonitor_geologisch.png b/images/bodemdalingsmonitor_geologisch.png
diff --git a/images/tiles_datadownload.png b/images/tiles_datadownload.png
diff --git a/images/tiles_fysischewaterkwaliteit.png b/images/tiles_fysischewaterkwaliteit.png
diff --git a/images/tiles_geologie.png b/images/tiles_geologie.png
diff --git a/images/tiles_hydrodynamiek.png b/images/tiles_hydrodynamiek.png
diff --git a/images/tiles_informatiebehoefte.png b/images/tiles_informatiebehoefte.png
diff --git a/images/tiles_menselijkeIngrepen.png b/images/tiles_menselijkeIngrepen.png
diff --git a/images/tiles_meteorologie.png b/images/tiles_meteorologie.png
diff --git a/images/tiles_morfologie.png b/images/tiles_morfologie.png
diff --git a/images/tiles_verhaalvdWadden.png b/images/tiles_verhaalvdWadden.png
diff --git a/index.Rmd b/index.Rmd
@@ -8,7 +8,7 @@ biblio-style: "apalike"
 link-citations: yes
 output:
   bookdown::html_document2:
-    css: styles.css
+    css: style/deltares.css
 # number_sections: true
 # cover-image: images/voorplaat.png
 
@@ -18,15 +18,37 @@ always_allow_html: true
 #  {.unnumbered}
 
 <!-- # Voorwoord {- #voorwoord} -->
-Hier vindt u een overzicht van actuele en historische data en trends over de ontwikkeling van de abiotische (niet-levende) natuur in de Waddenzee, zoals waterstanden, waterkwaliteit en morfologische ontwikkeling.
+Test. Hier vindt u een overzicht van actuele en historische data en trends over de ontwikkeling van de abiotische (niet-levende) natuur in de Waddenzee, zoals waterstanden, waterkwaliteit en morfologische ontwikkeling.
 
 (ref:voorplaatLabel) Luchtfoto van de Zuiderduintjes in 2011 (bron: <https://proxy.archieven.nl/0/DE8E9D519DFD4FC5A6BD82D0952BCF82> © Rijkswaterstaat \| Joop van Houdt).
 
-```{r voorplaat, width = "100%", fig.cap="(ref:voorplaatLabel)"}
-# ```{r voorplaat, width = "100%", fig.cap="Luchtfoto van Zuiderduintjes in 2011 (bron: https://beeldbank.rws.nl/MediaObject/Details/412251)."}
-knitr::include_graphics("images/voorplaat.png")
-```
+```{r tiles, results="asis", echo=FALSE}
+
+tiles <- data.frame(
+  href = c("verhaal-van-de-wadden.html", "hydro.html", "meteo.html", 
+           "Waterkwaliteit.html", "morfologie.html", "geologie.html",
+           "ingrepen-door-de-mens.html", "Informatiebehoefte.html", "data.html"),
+  image = c("tiles_verhaalvdWadden.png", "tiles_hydrodynamiek.png", "tiles_meteorologie.png",
+            "tiles_fysischewaterkwaliteit.png", "tiles_morfologie.png", "tiles_geologie.png",
+            "tiles_menselijkeIngrepen.png", "tiles_informatiebehoefte.png", "tiles_datadownload.png")
+)
+
+html_output <- '<div class="tile-container">'
 
+for (i in 1:nrow(tiles)) {
+  html_output <- paste0(html_output, 
+    '<a class="tile" href="', tiles$href[i], '">',
+    '  <div class="tile-image" style="background-image: url(\'', 
+    knitr::image_uri(file.path("images", tiles$image[i])), 
+    '\');"></div>',
+    '</a>')
+}
+
+html_output <- paste0(html_output, '</div>')
+
+htmltools::HTML(html_output)
+
+```
 
 ### Nederlands {-}
 

diff --git a/style/deltares.css b/style/deltares.css
@@ -58,3 +58,49 @@ table table-48yq{
   text-align:left;
   vertical-align:middle
 }
+
+/* Container for all tiles */
+.tile-container {
+  display: grid;
+  grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
+  grid-gap: 35px;
+  margin-top: 30px;
+}
+
+/* Entire tile is clickable */
+.tile {
+  display: block;
+  position: relative;
+  height: 210px;
+  overflow: hidden;
+  border-radius: 4px;
+  text-decoration: none;
+  color: black;
+  box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,0.2);
+  transition: transform 0.2s;
+}
+
+/* Hover effect */
+.tile:hover {
+  transform: scale(1.03);
+}
+
+/* Background image */
+.tile-image {
+  width: 100%;
+  height: 100%;
+  background-size: cover;
+  background-position: center;
+}
+
+/* Title bar */
+.tile-title {
+  position: absolute;
+  top: 0;
+  left: 0;
+  width: 100%;
+  padding: 10px;
+  background: rgba(255,255,255,0.8);
+  font-size: 1.2em;
+  font-weight: 600;
+}